𝐆Ü𝐑𝐂Ü 𝐃İ𝐋İ 𝐇𝐀𝐊𝐊𝐈𝐍𝐃𝐀, 𝐁𝐄𝐋𝐊İ 𝐃𝐄 𝐁İ𝐋𝐌𝐄𝐃İĞİ𝐍İ𝐙 𝟏7 𝐆𝐄𝐑Ç𝐄𝐊
Kafkasya dil topluluğunun ağır ve sesli dilllerinden Gürcüce, hakkında bir çok bilgiye sahip olduğunuzu biliyoruz. Hatta bu dili kullanan dünyanın en özel insanları Gürcüler hakkında da oldukça geniş bilgilerinizin olduğunu da. Peki, bu güzel insan topluluğunun kullandığı dil hakkkında bilinmeyen yönlerini de öğrenmek istermisiniz. Gürcü insanı, sıcak kanlı, samimi, dost, kararlı, çalışkan ve bir o kadar da azimlidir. Zor coğrafyanın iklimine ve hayat şartlarına çabucak uyum sağlar ve asla pes etmez. Detaylar haberimiz de.
Temur Katamadze tarafından 2018 yılında hazırlanan ve 17 maddeden oluşan gürcü dili hakkında bazı bilgiler. Bu bilgiler elbette dünyanın sekinci harikası olma özelliğini gerçekten hak etmiş dercesine.
1 . Gürcüce, bugün Dünya’da hala konuşulan en eski 10 dil arasında yer almaktadır.
2 . İlk Gürcü alfabesi, M.Ö. 3 yüzyılda Gürcü Kralı Parnavaz tarafından oluşturulmuştur.
3 . Gürcü alfabesinin, farklı dönemlere ait 3 farklı formu bulunmaktadır: Asomtavruli, Nuskhuri ve Mkhedruli. Geleneksel Gürcü Şarap Yapımı ve Çok Sesli Gürcü Halk Müziğinden sonra, Gürcü alfabesinin bu 3 formu, UNESCO tarafından 2016 yılında ”İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasları” listesine dahil edilmiştir. Günümüzde modern Gürcücede kullanılan Mkhedruli formumda 33 harf vardır ve büyük harf kullanımı bulunmamaktadır.
4 . Günümüzde, Gürcüstan’da 4 Kartvel Dili; Gürcüce, Svanca, Megrelce ve Lazca konuşulmaktadır. Ve Gürcücenin en az 18 lehçesi mevcuttur.
5 . Gürcüstan’ın resmi dili Gürcüce’dir. Abkhazya Otonom Cumhuriyeti’nin resmi dili ise, Gürcüce ve Abkhazca’dır.
6 . Gürcüce’de ‘’Merhaba’’ demek için kullanılan ‘’Gamarcoba’’ kelimesi, ‘’Zafer’’ anlamına gelmektedir ve ülkenin sayısız saldırı ve savaşlara maruz kaldığı karmaşık geçmişini yansıtmaktadır.
7 . Gürcüce’de 3. Şahsın bir cinsiyeti yoktur. Gürcüler bir konuşma esnasında, o kadın ya da o erkek yerine sadece o derler.
8 . Gürcüce’de 3 çeşit evet vardır: Diakh (Resmi), Ki (Resmi olmayan) ve Kho (Konuşma dili)
9 . Gürcüce’de sayılar Fransızcadaki sayıların söyleniş şekliyle benzerdir. Gürcüler 20’yi temel alan sayı sistemini kullanırlar. Örneğin 84, 4 kere 20 ve 4 şeklinde söylenir.
10 . Gürcüce Dünya’da 5 milyon insan tarafından konuşulur ve bunların büyük bir çoğunluğu Gürcüstan’da bulunmaktadır. Gürcüce, Gürcüstan’ın dışında, Türkiye, İran, Azerbaycan, İsrail, Fransa, Rusya’da yaşayan Diaspora Gürcüleri tarafından ana dil olarak konuşulmaktadır.
11 .Gürcüce, Dünya’da konuşulan dillerin zorluk sıralamasında, Japonca, Korece, Arapça, Lehçe’den sonra 5. Sırada yer alır.
12 . Gürcüce, Amerikalı Dilbilimciler tarafından, dilbilimsel zorluk açısından, ‘’Dünya’nın 8. Harikası’’ olarak kabul edilmektedir.
13 . Gürcüce, Dünya’nın en güzel görünümlü 5 alfabesinden birisidir.
14. Gürcücede, sessiz harfle biten kelimelere, yabancı ad ve soyadların sonuna İ-i harfi eklenir.
15. Gürcü soyadına göre, o kişinin Gürcüstan’ın hangi bölgesinden olduğunu söyleyebilirsiniz.
16. Gürcüce’de, Türkçe, Farsça ve Arapça başta olmak üzere komşu dillerden ödünç alınmış bir çok kelime bulunmaktadır.
17. 2014-2015 öğretim yılından bu yana, Türkiye’deki 5,6,7 ve 8. sınıflarda, Gürcüce seçmeli ders olarak okutulmaktadır.
2 . İlk Gürcü alfabesi, M.Ö. 3 yüzyılda Gürcü Kralı Parnavaz tarafından oluşturulmuştur.
3 . Gürcü alfabesinin, farklı dönemlere ait 3 farklı formu bulunmaktadır: Asomtavruli, Nuskhuri ve Mkhedruli. Geleneksel Gürcü Şarap Yapımı ve Çok Sesli Gürcü Halk Müziğinden sonra, Gürcü alfabesinin bu 3 formu, UNESCO tarafından 2016 yılında ”İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirasları” listesine dahil edilmiştir. Günümüzde modern Gürcücede kullanılan Mkhedruli formumda 33 harf vardır ve büyük harf kullanımı bulunmamaktadır.
4 . Günümüzde, Gürcüstan’da 4 Kartvel Dili; Gürcüce, Svanca, Megrelce ve Lazca konuşulmaktadır. Ve Gürcücenin en az 18 lehçesi mevcuttur.
5 . Gürcüstan’ın resmi dili Gürcüce’dir. Abkhazya Otonom Cumhuriyeti’nin resmi dili ise, Gürcüce ve Abkhazca’dır.
6 . Gürcüce’de ‘’Merhaba’’ demek için kullanılan ‘’Gamarcoba’’ kelimesi, ‘’Zafer’’ anlamına gelmektedir ve ülkenin sayısız saldırı ve savaşlara maruz kaldığı karmaşık geçmişini yansıtmaktadır.
7 . Gürcüce’de 3. Şahsın bir cinsiyeti yoktur. Gürcüler bir konuşma esnasında, o kadın ya da o erkek yerine sadece o derler.
8 . Gürcüce’de 3 çeşit evet vardır: Diakh (Resmi), Ki (Resmi olmayan) ve Kho (Konuşma dili)
9 . Gürcüce’de sayılar Fransızcadaki sayıların söyleniş şekliyle benzerdir. Gürcüler 20’yi temel alan sayı sistemini kullanırlar. Örneğin 84, 4 kere 20 ve 4 şeklinde söylenir.
10 . Gürcüce Dünya’da 5 milyon insan tarafından konuşulur ve bunların büyük bir çoğunluğu Gürcüstan’da bulunmaktadır. Gürcüce, Gürcüstan’ın dışında, Türkiye, İran, Azerbaycan, İsrail, Fransa, Rusya’da yaşayan Diaspora Gürcüleri tarafından ana dil olarak konuşulmaktadır.
11 .Gürcüce, Dünya’da konuşulan dillerin zorluk sıralamasında, Japonca, Korece, Arapça, Lehçe’den sonra 5. Sırada yer alır.
12 . Gürcüce, Amerikalı Dilbilimciler tarafından, dilbilimsel zorluk açısından, ‘’Dünya’nın 8. Harikası’’ olarak kabul edilmektedir.
13 . Gürcüce, Dünya’nın en güzel görünümlü 5 alfabesinden birisidir.
14. Gürcücede, sessiz harfle biten kelimelere, yabancı ad ve soyadların sonuna İ-i harfi eklenir.
15. Gürcü soyadına göre, o kişinin Gürcüstan’ın hangi bölgesinden olduğunu söyleyebilirsiniz.
16. Gürcüce’de, Türkçe, Farsça ve Arapça başta olmak üzere komşu dillerden ödünç alınmış bir çok kelime bulunmaktadır.
17. 2014-2015 öğretim yılından bu yana, Türkiye’deki 5,6,7 ve 8. sınıflarda, Gürcüce seçmeli ders olarak okutulmaktadır.
(Hakan) Gaffar Yılmaz / Temur Katamadze
20 Ocak 2018 – Batum / GÜRCÜSTAN